Svaki drugi građanin Srbije, među kojima preovlađuju oni mlađi i visokoobrazovani, veruje da je korupcija kod nas široko rasprostranjena, rezultat je istraživanja Cesida na temu korupcije u našoj zemlji.
I ove godine Cesid je, uz podršku Američke agencije za međunarodni razvoj (USAID), uradio istraživanje “Percepcija građana o borbi protiv korupcije za 2020. godinu”. Istraživanje je urađeno na teritoriji cele Srbije, bez Kosova i Metohije, između 1. i 21. novembra, i na reprezentativnom uzorku od 1.175 punoletnih građana Srbije.
Evo sažetka istraživanja.
Ništa se ne menja
Korupcija se konstantno nalazi u samom vrhu liste problema s kojima se suočavaju građani Srbije. Slično kao i u prethodnim istraživačkim ciklusima, i ovoga puta pronalazimo 12 odsto građana koji smatraju korupciju primarnim problemom koji direktno utiče na njihove i živote njihovih porodica.
Više od jedne polovine ispitanika (54%), dominantno mladih i visokoobrazovanih, veruje da je korupcija široko rasprostranjena u Srbiji. Više od polovine građana (53%) prepoznaje njen maligni uticaj na društvo u celini, polovina (50%) prepoznaje njen upliv u politiku, svaki treći (34%) u poslovno okruženje, ali tek svaki peti (19%) u svoj lični i porodični život.
Rasprostranjenost korupcije je u direktnoj vezi s utiskom građana da se u prethodnih dvanaest meseci ništa nije promenilo po pitanju smanjenja njenog nivoa u Srbiji.
Ko su krivci?
Glavni krivci za povećanje nivoa korupcije, isto kao i oni koji su zaslužni za njeno smanjenje, jesu tri institucije: predsednik, Vlada i policija. Ukoliko napore institucija posmatramo u skladu s indeksom koji predstavlja razliku između odgovornosti za smanjenje i povećanje nivoa korupcije u prethodnoj godini, predsednik države predstavlja jedinu instituciju u Srbiji kod koje je ovaj indeks pozitivan i iznosi 9. Sve druge institucije, u očima građana, snose više krivice za rast korupcije u srpskom društvu nego zasluga za njeno smanjenje.
U kojoj meri su građani skeptični prema radu institucija koje u svom opisu posla imaju borbu protiv korupcije, najbolje svedoči podatak da se prosečne ocene njihovog rada kreću između 2,1 i 2,3. Generalni je zaključak da sve institucije u tri poslednje godine ipak beleže pad poverenja građana u njihove sposobnosti i volju da se suprotstave korupciji.
Zdravstvo na vrhu
Građani izražavaju stav o korupciji kao veoma raširenoj pojavi čak i kod onih institucija koje bi trebalo da budu nosioci borbe protiv ove pojave. Skoro polovina ispitanika je iznela stav da su zdravstvene institucije (47%) i inspekcije (46%) korumpirane u velikoj meri.
Kada su upitani da izdvoje samo jednu instituciju koju smatraju najkorumpiranijom u Srbiji, ispitanici su kao i u prethodna dva istraživanja odgovorili da je to zdravstvo.
Građani u najvećoj meri doživljavaju korupciju kao izuzetno rasprostranjenu, kako na nivou Srbije tako i u svom najbližem okruženju. Kada je reč o izboru jednog, najzastupljenijeg vida korupcije na nivou države, percepcija najrasprostranjenijih koruptivnih aktivnosti u Srbiji po redosledu ista je kao i u prethodna dva istraživačka ciklusa, pa tako najveći broj ispitanika izdvaja korišćenje položaja radi zapošljavanja rođaka ili prijatelja (19%) i korišćenje prijateljskih veza s osobama koje su zaposlene u javnim ustanovama radi lakšeg i bržeg obavljanja poslova (18%).
Kao najefektivniju meru u sprečavanju korupcije i borbi protiv nje, 46% građana Srbije vidi stroge kazne, uključujući i zatvorske, za one koji mito daju ili primaju. Više od polovine ispitanika (52%) slaže se s tvrdnjom da je korupcija uobičajeni način ponašanja, odnosno sastavni deo kulture i navike u društvu.
Kada je reč o faktorima koji najviše ometaju suzbijanje korupcije, kao najvažniji 35% građana prepoznaje rasprostranjenu korupciju u organima za sprovođenje zakona, što je za šest procentnih poena manje u poređenju s prethodnim istraživanjem. Na drugom mestu nalazi se pasivnost građana, odnosno njihov strah da prijave korupciju, što je odgovor koji bira 33% ispitanika.
Novitet u istraživanju je deo koji se tiče direktnog odnosa građana prema korupciji.
Uprkos raširenom stavu građana da je korupcija raširena među institucijama u Srbiji, velika većina građana nikada nije ni bila u kontaktu sa bilo kojom od tih institucija (njih 78%). Upitani da li su u nekoj od ustanova s kojom su dolazili u kontakt morali da daju mito, poklon ili da uzvrate uslugu kako bi obavili posao zbog koga su došli, kod svih ispitivanih ustanova, osim zdravstva, više od četiri petine građana je odgovorilo negativno. Od onih koji su morali da daju mito, većina je to uradila kako bi ubrzala izvršenje neke usluge na koju bi i inače imali pravo.
Discussion about this post